सरकार गठनस“गै मतभेद

काठमाडौं, भदौ ६ - माओवादी, एमाले र फोरमको गठबन्धन सरकारले पर्ूण्ाता नपाउ“दै विवाद सुरु भएको छ । मन्त्रीको वरिष्ठतामा विवाद भएपछि शुक्रबार एमालेका तर्फाट सरकारमा जान तयार नेताहरूले शपथ लिएनन् । एमालेले प्रधानमन्त्रीपछिको पहिलो वरिष्ठता क्रम नपाए सरकारमा नजाने निर्ण्र्ाागरेको छ ।
मन्त्रालय बा“डफा“डको सहमति भएपछि शुक्रबार बिहान एमालेले पर्ूवउपप्रधानमन्त्री वामदेव गौतमको नेतृत्वमा सरकारमा जाने निर्ण्र्ाागरेको थियो । बैठकले विष्णु पौडेल, रामचन्द्र झा, अष्टलक्ष्मी शाक्य, किरण गुरुङ र गोपाल शाक्यलाई सरकारमा पठाउने निर्ण्र्ाागरेको थियो ।
गौतम लामो समयदेखि माओवादीस“ग सहकार्यको पक्षमा लगातार उभिएका एमाले नेता हुन् ।
अपराह्न ४ बजे राष्ट्रपति भवनमा नवनियुक्त मन्त्रीहरूको पद तथा गोपनीयताको शपथग्रहण कार्यक्रम तय भएको थियो । मन्त्रिपरिषद् गठनसम्बन्धी अन्तिम निर्ण्र्ाागर्न माओवादी संसदीय दलको कार्यालयमा बसेको तीन दलको बैठकमा माओवादीले अर्थमन्त्री बाबुराम भट्टर्राईलाई प्रधानमन्त्रीपछिको वरिष्ठतामा राख्ने प्रस्ताव गरेपछि विवाद भएको हो । त्यसलाई अस्वीकार गर्दै एमालेले शपथमा भाग नलिएको हो । 'संयुक्त सरकारसम्बन्धी स्थापित मान्यताअनुरूप सरकारमा सहभागी दोस्रो ठूलो दलका हैसियतमा प्रधानमन्त्रीपछिको वरीयता पाउनुपर्ने' उसको अडान छ ।
एमालेका प्रस्तावित मन्त्रीहरू शपथग्रहणका लागि शीतलनिवास जान राष्ट्रिय पोसाकमा सिंहदरबारमा भेला भएका थिए । अन्तिम बेलामा माओवादीस“ग सहमति नभएपछि एमाले नेता गौतम झोक्कि“दै
आफ्नो संसदीय दलको कार्यालयमा फर्केका थिए ।
तीन दलको सरकार बन्न नसकेपछि प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले माओवादी र फोरम सम्मिलित नौ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन गरेका छन् । सरकारको दोस्रो वरिष्ठतामा अर्थमन्त्री माओवादी नेता बाबुराम भट्टर्राई र तेस्रोमा परराष्ट्रमन्त्री फोरम अध्यक्ष उपेन्द्र यादव छन् । प्रधानमन्त्री दाहालले भने अर्को चरणमा एमाले सरकारमा सहभागी हुने विश्वास गरेका छन् । 'मर्यादा क्रमसम्बन्धी विषय बा“की रह्यो,' दाहालले कान्तिपुरस“ग भने- 'सामान्य प्राविधिक कुरा हो । उहा“हरू आउनुहुन्छ ।'
एमाले संसदीय दलका उपनेता विष्णु पौडेलले भने माओवादीले अडान नछाडे आफूहरू सरकारमा नजाने बताए । 'माओवादीले दलीय मर्यादा क्रमलाई समेत उल्लंघन गरेको छ,' उनले भने- 'संयुक्त सरकारका स्थापित व्यवस्थालाई माओवादीले अस्वीकार गरेको छ ।'
उनले २०४६ पछिका अधिकांश संयुक्त सरकारमा सत्ता साझेदार दोस्रो दलले प्रधानमन्त्रीपछिको वरिष्ठता पाएको दलिल पेस गरेका छन् । 'कृष्णप्रसाद भट्टर्राईको अन्तरिम सरकारमा साहना पहिलो वरिष्ठ मन्त्री हुनुहुन्थ्यो,' उनले भने- 'पुनःस्थापित प्रतिनिधिसभाले गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा बनाएको सरकारमा केपी ओली दोस्रो वरिष्ठता यसकै उदाहारण हुन् ।'
तीन दलबीच उपप्रधानमन्त्रीका विषयमा पनि सहमति भएको छैन । 'माओवादीलाई प्रधानमन्त्री, रक्षा र अर्थसहित ९ मन्त्रालय र एमालेलाई उपप्रधान र गृहसहित ६ मन्त्रालय बा“डफा“डको सहमति प्रधानमन्त्रीको निर्वाचनअगावै भएको' एमालेको दाबी छ । फोरमले पनि उपप्रधानमन्त्री दाबी गरेपछि पहिलो चरणमा सानो मन्त्रिपरिषद् गठनको तयारी तीन दलले गरेका थिए ।
मन्त्रीहरूको नाममा सहमति जुटाउन नसकेपछि दाहालले आफ्नो दलका तर्फाट चारमात्र मन्त्री नियुक्त गरेका छन् । भट्टर्राई अर्थ, रामबहादुर थापा रक्षा, कृष्णबहादुर महरा सूचना तथा सञ्चार र देवप्रसाद गुरुङ कानुन न्याय तथा संसदीय व्यवस्थामन्त्री नियुक्त भएका छन् ।
फोरमले भने परराष्ट्रमन्त्री यादवको नेतृत्वमा तीन पर्ूवमन्त्रीलाई सरकारमा पठाएको छ । संसदीय दलका नेता विजय गच्छदार भौतिक योजना, गुप्ता कृषि र रेणुकुमारी यादव शिक्षामन्त्री नियुक्त भएका छन् । फोरम केन्द्रीय सदस्यहरूले सरकारमा नया“ अनुहार पठाउन दबाब दिएका थिए ।
ँप्राथमिकता शान्तिसुरक्षा’
अर्थमन्त्री भट्टर्राईले पहिलो प्राथमिकता शान्तिसुरक्षा र विकास हुने बताएका छन् । शपथपछि संक्षिप्त प्रतिक्रिया दि“दै मन्त्री भट्टर्राईले भने- 'तुरुन्तै बजेट ल्याउन गृहकार्य
थाल्छांै ।' रक्षामन्त्री थापाले माओवादी सेना समायोजन पहिलो प्राथमिकतामा पर्ने बताए । 'सरकारले पर्ूण्ाता पाएपछि समायोजनसम्बन्धी प्याकेज ल्याउ“छौं,' उनले भने ।
नवनियुक्त मन्त्रीहरू
बाबुराम भट्टर्राई - अर्थ
उपेन्द्र यादव - परराष्ट्र
रामबहादुर थापा - रक्षा
विजयकुमार गच्छदार - भौतिक योजना
कृष्णबहादुर महरा - सञ्चार
जेपी गुप्ता - कृषि
देवप्रसाद गुरुङ - कानुन
रेणुकुमारी यादव - शिक्षा
पुनर्विचार नगरे सरकारमा जान्नौं ः वामदेव गौतम
अन्तिम समयमा एमाले किन सरकारमा नजाने निर्ण्र्ााा पुग्यो -
-ठूलो पार्टर्ीी हैसियतले हामीले माओवादीको प्रधानमन्त्री स्विकार्‍यौं । दोस्रो ठूलो पार्टर्ीी रूपमा मन्त्रिपरिषद्को मर्यादाक्रममा दोस्रो स्थान दिन उसले कन्जुस्याइ“ गरेपछि हामी सरकारमा नजाने भएका हौं । माओवादी राज्यका हरेक संरचनाको पहिलो स्थान ओगट्ने, अनि हामी उसको पिछलग्गु भइरहन हामीलाई मान्य छैन । उसले एमालेको मानमर्दन गर्न खोजेको छ । हाम्रा नेता-कार्यकर्ताको मनोबल गिराएर यो अवस्थामा सरकारमा जानै सक्दैनौं ।
के त्यसो भए अब सरकारमा नजाने -
-माओवादीले पोर्टफोलियोको मर्यादा क्रममा एमालेलाई दोस्रो स्थानमा राख्ने निर्ण्र्ाासच्याएन भने सरकारमा जा“दैनौं ।
मर्यादाक्रमबारे पहिले नै सहमति गर्नुपथ्र्यो, अन्तिम समयमा धोका दियो भन्न मिल्छ -
-माओवादीले हरेक छलफलमा मर्यादाक्रम तय गर्ने कुरा सामान्य भएकाले मिलिहाल्छ भन्दै पन्छायो । हामीले पुष्पकमल दाहाललाई प्रधानमन्त्रीमा मतदान गर्नुपर्ूव नै तय गर्नुपथ्र्यो । त्यसमा कमजोरी भयो ।
शपथ लिने गरी दौरा-सुरुवालमा जानुभएको थियो, शपथबिनै र्फकंदा कस्तो अनुभूति भयो -
-नमीठो लाग्यो । शपथ लिनु आधा घन्टापहिले माओवादीले का“ध झिक्यो । माधव नेपाललाई पनि राष्ट्रपति बनाउने कुरामा यसैगरी अन्तिम समयमा धोका दियो । अहिले त्यही चरित्रलाई दोहोर्‍याएको छ ।